1
استاد گروه قرآن و علوم طبیعی، مجتمع عالی قرآن وحدیث، جامعه المصطفی العالمیه قم، قم، ایران
2
مدرس دانشگاه، حقوق و الهیات و معارف، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن
10.22034/qs.2025.736197
چکیده
اعجاز علمی قرآن از مباحث چالشبرانگیز در مطالعات قرآنی است که در سدههای اخیر همزمان با گسترش علوم تجربی، مورد توجه بسیاری از پژوهشگران قرار گرفته و بهصورت برجستهتری مطرح شده است. گستره ادعای اعجاز علمی و عدم تبیین صحیح آن، موجب به وجود آمدن رویکردهای افراطی و تفریطی دراینزمینه شده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی سعی نموده ضمن تبیین مفهوم اعجاز علمی و قلمرو آن، برخی از چالشهای این بحث و پاسخهایی که در مقابل به این نقدها داده شده را تبیین کند؛ همچنین به ذکر نمونههایی از اعجاز علمی قرآن و مواردی که ادعای اعجاز علمی درباره آنها مطرح شده بپردازد. یافتههای این پژوهش بیانگر آن است که میان اشارههای علمی و شگفتیهای علمی با اعجاز علمی تفاوت وجود دارد. ناسازگاری ادعای اعجاز علمی با مفهوم تحدی قرآن، انحصار فهم آن در میان متخصصان علوم تجربی و امکان ابطال برخی ادعاها بر اثر تحول دانش بشری ازجمله چالشهای این مبحث میباشد. تبیین دقیق قلمرو اعجاز و تحدی، امکان پذیرش عمومی اعجاز با اتکاء بهنظر کارشناسان و ضرورت رعایت ضوابط تفسیر علمی صحیح پاسخی است که به این نقدها داده شده است. جاذبه، حرکات خورشید، زوجیت موجودات، لقاح گیاهان و مراحل آفرینش انسان از نمونههای اعجاز علمی قرآن هستند. مواردی چون نظریههای مربوط به منشأ جهان، نیز محل نقد و مناقشه بودهاند.
قرآن پژوهی