یکی از چالشهای اصلی در اثبات مرجعیت علمی قرآن کریم، مسألۀ دسترسی عموم مردم به وحی الهی است. در این زمینه، دیدگاه علم دینی علامه جوادی آملی قابل توجه است. ایشان معتقدند که عموم مردم به محتوای وحی الهی دسترسی مستقیم ندارند و تنها الفاظ وحی به آنها رسیده است. از آنجا که فهم شخصی واسطۀ میان مردم و محتوای وحی الهی است، فهم عمومی از قرآن دلیلی نقلی و خطاپذیر به شمار میآید که با حقیقت وحی الهی متفاوت است. مقالۀ حاضر در آغاز، با نقد این دیدگاه - با استمداد از مبانی خود علامه جوادی آملی در بحث مرجعیت علمی قرآن - و در قالب بحثی تفسیری بیان میکند که از منظر آیات قرآن کریم، عموم مردم به واسطۀ پیامبر اکرم، به وحی الهی دسترسی دارند و سلسله مراتب انزال و تنزیل قرآن در نهایت به عموم مردم ختم میشود. در این چارچوب و بر اساس آیات قرآن کریم، مردم در قالب مفهوم «نور» از نزول دفعی قرآن و در قالب مفهوم «ذکر» از نزول تدریجی قرآن بهرهمند هستند. به این ترتیب، عموم مردم به صورت مستقیم از وحی الهی برخوردارند و این پاسخ مناسبی به یکی از موانع اصلی مرجعیت علمی قرآن کریم خواهد بود.
قرآن پژوهی