مصادیق ظاهری و تطبیقی «یوم الفتح» در آیات پایانی سوره سجده

مفهوم «فتح» در قرآن کریم با معانی متعددی همچون گشودن، یاری و غلبه به کار رفته است که در آیات پایانی سوره سجده (آیات 28-30) برداشت خاصی از آن مورد نظر بوده است. این پژوهش با روش تطبیقی-تحلیلی به بررسی آراء مفسران فریقین درباره مصادیق این مفهوم پرداخته و با نقد و تحلیل دیدگاه‌های موجود، تلاش نموده به دیدگاهی جامع در این زمینه دست یابد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد: 1. در میان مفسران دو رویکرد عمده نسبت به مصادیق «یوم الفتح» وجود دارد: الف) رویکرد ظاهری که به مصادیق تاریخی و عینی اشاره دارد. ب) رویکرد تأویلی که به مصادیق باطنی و آینده نظر دارد؛ 2. مصادیق ظاهری مورد اشاره شامل: فتح بدر، فتح مکه، عذاب استیصال قریش، و فصل قضای الهی در قیامت می‌باشد؛ 3. مصادیق تطبیقی شامل: ظهور امام زمان ع  و مسئله رجعت است؛ 4. با استناد به شواهد روایی و قرآنی، می‌توان بین این مصادیق جمع نمود و آن‌ها را در طول یکدیگر دانست؛ 5. از میان مصادیق مطرح شده، فصل و قضای الهی، عذاب استیصال و مسئله رجعت از قوت استدلال بیشتری برخوردارند. این پژوهش نشان می‌دهد که با توجه به سطوح مختلف معنایی قرآن، میان مصادیق مختلف «یوم الفتح» تعارضی وجود نداشته و این مصادیق می‌توانند مکمل یکدیگر باشند.