نقد تأثیر فرهنگ زمانه بر قرآن بر اساس معرفت درون‌متنی حقانیت قرآن

مسألهٔ تأثیرپذیری قرآن از فرهنگ زمانه، از موضوعات نوظهوری است که در پژوهش‌های قرآنی مورد بحث قرار گرفته است. این مقاله با رویکردی قرآن‌شناختی، به نقد دیدگاه «تأثیرپذیری قرآن از فرهنگ عصر نزول» بر اساس گونه‌شناسی حق می‌پردازد. با تقسیم‌بندی مفهوم «حق» در محورهای حقانیت صدوری، دریافتی، ابلاغی، محتوایی و تاریخی و ارزیابی انگارهٔ اثرپذیری قرآن از فرهنگ زمانه در پرتو این ابعاد، روشن می‌شود که این نظریه بدون توجه به مبانی محکم معرفت‌شناسی قرآنی شکل گرفته است. بر این اساس، نظریهٔ مذکور به دلیل عدم رعایت ترتیب و اولویت‌های قرآن‌شناسانه در دو حوزهٔ «اصالت قرآن» و «مقاصد قرآن»، به نتایجی متناقض با هویت قرآنی -خاصه در قلمرو حقانیت نزولی و حقانیت محتوایی- انجامیده است. التزام عملی به چنین دیدگاهی، موجب حذف بخش گسترده‌ای از معارف و احکام قرآنی می‌گردد.