تحلیل مستندات قرآنی حرمت ازدواج سفید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سعید داودی لیمونی 1
الهام خاضعی نیا 2
1 استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
2 دانش پژوه سطح 4 موسسه آموزش عالی حوزوی معصومیه
چکیده
در سال‌های اخیر در برخی از جوامع اسلامی، به پیروی از فرهنگ غرب، روابط جنسی خارج از چارچوب شرعی و قانونی بین زن و مرد در قالب پدیده‌ای به نام ازدواج سفید رواج یافته است. این نوع رابطه در جامعه، باعث ناهنجاری‌ها و تبعات سوئی در نظام خانواده و اجتماع شده است. حقیقت ازدواج سفید، همان دوست پسر و دوست دختر داشتن بدون رعایت ضوابط شرعی و قانونی که معمولا ‌به‌صورت مخفیانه صورت می‌گیرد، است. این نوع ارتباط در زمان جاهلیت با عنوان «اتخاذ خدن» معمول بوده است. قرآن کریم از این نوع ارتباط نهی کرده و آن را به رسمیت نشناخته است. در این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، با مراجعه به آیات قرآن و استفاده از تفاسیر، دقت در شأن نزول آیات از جمله آیات 21 و 25 سورۀ نساء و آیۀ ۵ سورۀ مائده و با تطبیق آن بر آنچه که امروز به‌عنوان ازدواج سفید مطرح، مستندات قرآنی عدم صحت چنین ازدواجی بررسی می‌شود.

کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم.
    1. آلوسی، سید‌محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، تحقیق: علی عطیه، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1415ق.
    2. ا‌‌بن‌عاشور، محمد طاهر‌بن‌محمد، التحریر و التنویر، لبنان: موسسه التاریخ العربی، 1420‌ق.
    3. ا‌‌بن‌کثیر دمشقی، اسماعیل ابن‌عمرو، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق: محمدحسین شمس‌الدین، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1419‌ق.
    4. ا‌‌بن‌فارس، احمد، مقاییس اللغه، چاپ دوم، مصر: مکتبة المصطفی البابی المجلسی، 1404ق.
    5. ا‌‌بن‌منظور، محمد‌‌بن‌مکرم، لسان العرب، بیروت: دار صادر، 1414ق.
    6. احمدی، کامیل، خانه‌‌ای بر روی آب (پژوهشی جامع در باب ازدواج موقت در ایران)، تهران: نشر شیرازه، ۱۳۹۷ق.
    7. اسدی‌نسب، محمدعلی، مبانی قرآن‌شناختی علم دینی، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و‌اندیشه، 1401ق.
    8. ارجمند دانش، جعفر، آیتی، سید‌محمد رضا، عربیان، اصغر، ماهیت، مشروعیت و آثار ازدواج سفید، فصلنامه علمی پژوهشی فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال 11، شماره 4، زمستان 1397ش.
    9. انصاری، مرتضی، کتاب النکاح، قم، کنگرۀ دویستمین سالگرد تولد شیخ مرتضی انصاری، 1415ق.
    10. ---------، کتاب المکاسب، قم: مؤسسه باقری، 1420ق.
    11. بابایی، احمد علی، برگزیده تفسیر نمونه، قم: دارالکتب الاسلامیه، 1377ش.
    12. بحرانى، یوسف، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، ج23، قم: جامعه مدرسین، 1405ق.
    13. برازش، علی رضا، تفسیر اهل بیت^، تهران: نشر امیر کبیر، 1394ش.
    14. جرجانی، علی‌بن‌محمد، تعریفات، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1404ق.
    15. جزیری، عبد الرحمن، الفقه علی المذاهب الاربعه، قاهره، بی‌نا، 1392‌ق.
    16. جصاص، احمد‌بن‌علی، احکام القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1405ق.
    17. جوهری، اسماعیل ابن‌حماد، الصحاح فی اللغة، بیروت: دارالکتب الاسلامیه، 1420ق.
    18. حر عاملی، محمد‌بن‌حسن، وسائل الشیعه، بیروت: آل البیت^، 1409‌ق.
    19. حسینی جرجانی، سید‌امیر ابوالفتوح، آیات الاحکام، تهران: نوید، 1404ق.
    20. خویی، سیدابوالقاسم، مبانی فی شرح العروة الوثقی، قم: موسسة احیاء آثار الامام الخویی، بی‌تا.
    21. رازی، فخرالدین، تفسیر الکبیر، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی، بی‌تا.
    22. راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد،المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالقلم، 1412ق.
    23. رفیعی موحد، مهدی، بررسی تفسیری اتخاذ اخدان در آیات قرآن کریم، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات تفسیری، شماره 22، 1394ش.
    24. زحیلی، وهبة المصطفی، التفسیر المنیر فی العقیده و الشریعه و المنهج، بیروت: دارالفکر المعاصر، 1418ق.
    25. شافعی، ابوالعباس احمدبن‌عمر، احکام الزواج علی المذاهب الاربعه، 1406‌ق.
    26. شبر، سید‌عبدالله، تفسیر القرآن الکریم، بیروت: دارالبلاغه، 1412ق.
    27. صادقی تهرانی، محمد، رساله نوین، تهران: انتشارات امید فردا، 1384ش.
    28. صافی، محمود، الجدول فی اعراب القرآن، دمشق: دارالرشید، 1417ق.
    29. طباطبایی، محمدحسین، قرآن در اسلام، قم: مؤسسه بوستان کتاب، 1388ش.
    30. ----------------، تفسیر المیزان، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1390ق.
    31. طبری، ابوجعفر محمد ابن‌جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دارالمعرفة، 1412ق
    32. طبرسی، ابوعلی‌فضل‌بن‌الحسن، مجمع البیان، قم: مکتبة آیةالله النجفی مرعشی، 1403ق.
    33. ----------------، ترجمه تفسیر مجمع البیان، تهران: فراهانى، 1403ق.
    34. طریحی، فخرالدین‌بن‌محمد، مجمع البحرین، تهران: انتشارات مرتضوى، 1375ش.
    35. طوسی، محمد‌بن‌حسن، تهذیب الاحکام، چاپ چهارم، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1365ش.
    36. -----------------، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت: دارالکتاب العربی، 1400ق.
    37. فضل الله، محمدحسین، تفسیر من وحی القرآن، بیروت: انتشارات دارالملاک‏، 1419ق.
    38. فراهیدی، خلیل ابن‌احمد، کتاب العین، قم: انتشارات هجرت، 1410ق.
    39. قمی، علی‌بن‌ابراهیم، تفسیر قمی، قم: دارالکتاب، 1367ق.
    40. قرشى بنایى، على‌اکبر، قاموس قرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1412ق.
    41. قرطبی، محمد ابن‌احمد، الجامع لاحکام القرآن، تهران: ناصر خسرو، 1364ش.
    42. کرکی، نورالدین علی‌بن‌حسین، جامع المقاصد، مؤسسه آل البیت‌^، 1414ق.
    43. کلینی، محمد‌بن‌یعقوب، اصول کافی، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1365ش.
    44. کمپانی اصفهانى، محمدحسین، حاشیه کتاب المکاسب، قم: أنوار الهدى، 1418ق.
    45. کیاهراسى، على‌بن‌محمد، احکام القرآن (کیاهراسى)، چاپ اول، بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون، 1422‌ق.
    46. محقق حلی، جعفر‌بن‌حسن‌بن‌یحیی، المختصر النافع فی فقه الامامیه، قم: موسسه مطبوعات دینی، 1318ق.
    47. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368ش.
    48. مراغی حسینی، میرعبدالفتاح، العناوین الفقهیة، قم: موسسة النشرالاسلامی، 1417ق.
    49. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الفقاهه، کتاب النکاح، قم: انتشارات مدرسه امام علی×، 1425ق.
    50. --------------، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1371ش.
    51. -----------، کتاب النکاح (فارسی‌‌‌)، محقق و مصحح: محمدرضا حامدی و مسعود مکارم، قم: انتشارات مدرسه امام علی‌بن‌ابی‌طالب×، 1424ق.
    52. گروه نویسندگان، منشور مرجعیت قرآن کریم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم: 1399ش.
    53. موسوی خمینی، روح الله، تحریر الوسیلة، قم: دارالعلم، 1986ق.
    54. -----------------، کتاب البیع، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1421‌ق.
    55. نراقی، احمد‌بن‌محمد مهدی، مستند الشیعة، قم: آل البیت^، 1415ق.
    56. نوری، یحیی، اسلام و عقائد بشری یا جاهلیت و اسلام، چ هشتم، تهران: انتشارات مجمع تحقیقات اسلامی، 1354ق.
    57. وکیلی، الهه، نگرش تطبیقی زن در آیینه قرآن، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، 1370ش.
    58. وبگاه واژه‌ نامه‌های آکسفورد، وابسته به انتشارات دانشگاه آکسفورد.

     

قرآن پژوهی
دوره 2، شماره 4
تابستان 1401
صفحه 106-124