استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران
10.22034/qs.2025.736219
چکیده
این پژوهش با هدف تبیین مفهوم «انسجام محتوایی قرآن» و بررسی ادعاهای ناسازگاری در آموزههای آن، با روش توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانهای (آیات قرآن، روایات، آثار مفسران و قرآنپژوهان مسلمان و نیز دیدگاههای خاورشناسان) انجام شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که قرآن کریم با تأکید بر وحدت درونی و نفی هرگونه اختلاف (نساء: ۸۲)، نظامی هماهنگ و یکپارچه از معارف ارائه میدهد که محور آن «توحید» است. شبهات مطرحشده درباره تناقض آیات (در موضوعاتی چون صفات الهی، معاد، قصص انبیا و احکام) عمدتاً ناشی از غفلت از قواعد تفسیری، تفاوت در مراتب و جوانب یک موضوع، یا نادیده گرفتن قرائن سیاقی و متنی است. این مقاله با بررسی نمونههای ادعاشده و ارائه راهحلهایی مانند تفسیر قرآن به قرآن، تبیین شروط منطقی تناقض و تفکیک مقامات بیان، انسجام عمیق محتوایی قرآن را اثبات و ادعاهای تعارض را ردّ میکند.
قرآن پژوهی