1
استاد گروه علوم و قرآن دانشگاه تهران، پردیس قم، قم، ایران
2
دکترای علوم قرآن و حدیث، مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم
چکیده
علوم قرآنی تفاوت خاصی با دیگر شاخههای علوم اسلامی دارد و آن اینکه هویت جمعی (علوم) داشته و گاه بهصورت مضاف و گاه بهصورت صفت برای علوم بهکار میرود. لذا کرانه و مسائل آن نیز بسیار متنوع و در طول تاریخ شاهد دگرگونی بوده است. سؤال این است که اولا، چه تحولاتی در کرانهها و مباحث این علم رخ داده و ثانیا، چرا این تحولات رخ داده است؟ برای پاسخ به این سؤال آثار علوم قرآنی در طول تاریخ جهان اسلام در حد امکان جمع آوری و با روش نقد تاریخی مورد تحلیل قرار گرفت. در نهایت مشخص شد که تنوع در ذات این علم وجود دارد و از ماهیتی چند وجهی تشیکل شده است که هر وجه آن به علم خاصی بازمیگردد. همچنین تنوع و انعطاف آن در طول تاریخ تابع همین پدیده بوده است؛ زیرا در طول تاریخ علوم اسلامی، هر زمانی علمی پدید آمده یا در آن تغییراتی متناسب با سؤالات و نیازهای روز رخ داده است و این تغییرات مستقیما در کرانهها و مسائل علوم قرآنی تاثیر گذاشته است.
قرآن پژوهی