آگاهی از ترتیب نزول سورهها نهتنها در تفاسیر تنزیلی(ترتیب نزولی) بلکه در همه سبکهای تفسیری و حتی علوم مختلف اسلامی چون تاریخ و کلام، کاربرد تاثیر گذاری داشته و دستیابی به جدولی مطمئن در ترتیب نزول خواسته جامعه علمی میباشد، اما با این حال هیچ روایت صحیح السندی یافت نمیشود که جدول ترتیب نزول سورهها را عرضه کرده باشد. پژوهشگران نیز تنها با تکیه بر برخی روایات یا تحلیلهای روایی یا درون متنی قرآن در پی تدوین جدول ترتیب نزول برآمدهاند که هیچ کدام قطعیت لازم را ندارد. در این پژوهش تلاش شده است ازطریق تجمیع تمامی اطلاعات تاریخی ـ روایی، و مقارنه و ترکیب آنها، و ضمیمهکردن قرائن محتوایی در موارد اختلافی، جدولی با بیشترین اتقان را پیشنهاد بدهد. در بخش دیگری از مقاله به بررسی اشکالات سندی روایات پرداخته شده و با کمک قرائن رجالی و محتوایی ضعف اسناد روایات جبران شده است. این مقارنه و ترکیب، توانسته است نقاط ضعف آحاد روایات را در نگاه جمعی بر طرف نماید بهگونهای که در بیش از 70 درصد موارد، روایتها کاملا همنوا و در 30 درصد باقی مانده نیز همنوایی بیش از ناهمگونی است که این ناهمگونی نیز ازطریق قرائن درون متنی قابل جبران میباشد. درنهایت تردیدهای باقی مانده به دلیل جزئی و محدودبودن اصل ترتیب نزول به ست آمده را زیر سؤال نمیبرد. نتیجه پژوهش نشان داد جدول ترتیب نزولی پیشنهادی این پژوهش مطابق با جدول اجهادی آیتاللّه معرفتدر کتاب التمهید میباشد.
قرآن پژوهی