کارکردهای التزام به کرامت انسانی در اخلاق سیاسی اسلام از منظر قرآن کریم

لازمه جامعه و دولت مطلوب از منظر آیات و روایات تفسیری و اخلاق سیاسی برآمده از آن‌ها، رعایت و حمایت از کرامت شهروندان و حقوق ناشی از آن است. مهم‌ترین ویژگی دولت‌های خودکامه، تضعیف، تحقیر و خوارسازی مردم است که حقوق سیاسی، اجتماعی و فردی آن‌ها را نادیده می‌گیرد. این نوشته به بررسی کارکردهای التزام به کرامت انسانی از سوی حاکمان و شهروندان در چارچوب اخلاق سیاسی اسلام و با استناد به قرآن کریم و روایات تفسیری می‌پردازد. در فرضیه این پژوهش تأکید شده است که از آن‌جا که اخلاق سیاسی مبتنی بر حفظ و گسترش فضائل اسلامی–انسانی است و انسان، موجودی برخوردار از کرامت می‌باشد، مجموعه آموزه‌های مبتنی بر پایبندی به کرامت، به حاکمان و کارگزاران، رفتارهای اخلاقی، سامانه‌ها، نظام سیاسی، برنامه‌ها و رفتارهایی را پیشنهاد می‌کند که در راستای حفظ و اعتلای کرامت ذاتی و اکتسابی شهروندان قرار دارد. با لحاظ اصل توحید، دوگانۀ حق و تکلیف در کرامت، و بایستگی پایبندی فردی و حکومتی به آن، کارکردهای التزام به کرامت را می‌توان در اموری همچون: پرهیز از خوارسازی مردم، دوری از استبداد، اجتناب از تملق‌پذیری نظام سیاسی، آزادگی و آزادی سیاسی، و مهربانی متقابل دولت و شهروندان جست‌وجو و پی‌گیری کرد. این مهم با روش استنطاقی و خوانش متن همراه با توصیف و تحلیل داده‌ها انجام می‌شود.