1
عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
2
طلبه سطح 3 رشته تفسیر، آموزش عالی ائمه اطهار ع، قم، ایران؛ «نویسنده مسئول»
چکیده
خطاب مکرر «یا أیّها الذین آمَنوا» در قرآن کریم از جمله مواردی است که با وجود صیغه غایب فعل «آمَنوا»، در ترجمههای مختلف زبانی به صورت مخاطب (ای کسانی که ایمان آوردهاید) ترجمه شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بررسی صدها تفسیر و ترجمه از قرن اول تا معاصر در منابع فریقین، به تحلیل این مسئله پرداخته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که: 1. با وجود تصور اولیه مبنی بر بیتوجهی مترجمان به این نکته، بررسیها حاکی از آن است که این ترجمه مبتنی بر قواعد ادبیات عرب است؛ 2. از منظر علم نحو، فعل «آمَنوا» در این ساختار میتواند هم به صورت غایب و هم به صورت مخاطب به کار رود؛ 3. با توجه به مقام ندا و خطاب در این عبارت، ترجمه به صورت مخاطب (اگرچه فعل به صیغه غایب است) نه تنها اشتباه نیست، بلکه با رعایت صنایع بلاغی و ادبی قرآن کاملاً موجه است؛ 4. هر دو شیوه ترجمه (به صورت مخاطب یا غایب) از نظر ادبی صحیح هستند، اگرچه ترجمه به صورت مخاطب با توجه به سیاق خطاب، رواج بیشتری دارد. این پژوهش با استناد به قواعد نحو و بلاغت عربی، نشان میدهد که ترجمه فعلی با صیغه غایب به صورت مخاطب، نه تنها خطا نیست، بلکه بر اساس ظرافتهای ادبی قرآن قابل توجیه است.