1
استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، شاهرود، ایران؛ (da.saemi@quran.ac.ir).
2
طلبه سطح چهارحوزه قاسم ابن الحسن علیه السلام، گرایش تفسیر تطبیقی، تهران، ایران؛ «نویسنده مسئول»؛ (zoheira@yahoo.com).
چکیده
یکی از مباحث بسیار مهم در قرآن کریم، موضوع اراده الهی در آیۀ ۳۳ سورۀ احزاب است. این آیه که به موضوع مصادیق اهل بیت و نوع اراده الهی پرداخته، همواره محل بحث و بررسی قرار گرفته است. فریقین درباره نوع اراده الهی در این آیه دو دیدگاه عمده دارند. شیعه معتقد است که اراده الهی در این آیه تکوینی است؛ به این معنا که خداوند خواسته است گروهی خاص بهعنوان اهل بیت از رجس و پلیدی دور باشند و بین آنان و گناه فاصله ایجاد کرده است. این اراده تکوینی، لطف و عنایتی است که خداوند به این گروه اختصاص داده و هرگز مستلزم جبر نیست. در مقابل، اهل سنت با توجه به قرینه سیاق و کلمات اهل عرف و لغت، مقصود از اهل بیت ع را زنان پیامبر| میدانند. عدهای نیز به دلیل تفاوت ضمیر در این بخش، خمسه طیبه را نیز جزء اهل بیت میدانند. لذا، اراده الهی را در این آیۀ تشریعی میبینند؛ به این معنا که طهارت از پلیدی نتیجه عمل به فرامین خداوند و انجام حلال و حرام الهی است. در این مقاله، به نقدهایی که بر این نظر وارد شده، پرداختهایم.