بررسی ادلۀ موافقان تطبیق کورش بر ذوالقرنین و نقد آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموخته سطح چهار حوزه علمیه و سطح چهار مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآن حوزه علمیه، قم، ایران
چکیده
یکی از شخصیت‌هایی که قرآن به معرفی او پرداخته، ذوالقرنین است. طرح سؤال یهودی‌ها درباره او از پیامبر گرامی اسلام به‌جهت امتحان نبوت وی و اشاره آیۀ 83 سورۀ کهف، نشان از تأثیر این شخصیت در برهه‌ای از زمان دارد. به همین دلیل برخی از مفسران به فکر فرو رفته‌اند تا بدانند این شخصیت چه کسی است. با توجه به اینکه کلمه ذوالقرنین صفت است نه اسم، افرادی را در تطبیق این فرد معرفی نموده‌اند که کورش از جمله این افراد است. پرسش اینکه آیا کورش همان ذوالقرنین معرفی‌شده در قرآن بوده و این تطبیق صحیح است؟ موافقان و مخالفان به ادله‌ای برای اثبات مدعای خود متوسل شده‌اند. در این مقاله به ادله موافقان تطبیق کورش بر ذوالقرنین پرداخته شده و در مواردی آنها را مورد نقد قرار داده است. مقاله پیش رو با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با روش تحلیلی توصیفی به بررسی این مسئله پرداخته که از نظر نگارنده، تطبیق مورد نظر قابل پذیرش نیست.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم.

    1. ابوالکلام محیی‌الدین احمد آزاد، ترجمان القرآن، بی‌جا، بی‌تا، بی‌نا.
    2. ابوریحان بیرونی، محمدبن‌احمد،آثار الباقیة، ترجمه: اکبر داناسرشت، تهران: امیرکبیر، 1363ش.
    3. المراغی، احمدبن‌مصطفی، تفسیر المراغی، بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
    4. باستانی پاریزی، محمد ابراهیم، کورش کبیر و ذوالقرنین، ترجمه کتاب ابوالکلام آزاد، بی‌تا.
    5. بیگدلی، شخصیت‌شناسی ذوالقرنین در احادیث شیعی، مجله مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، شمارۀ 74، بهار 1402ش.
    6. پیرنیا، حسن (مشیر الدوله)، ایران باستان، تاریخ مفصل ایران قدیم از انقراض تا ساسانیان، تهران: سازمان چاپ و انتشارات، 1386ش.
    7. ابوحیان، محمد‌بن‌یوسف، البحر المحیط فی التفسیر، بیروت: دارالفکر، 1420 ق
    8. جوادی آملی، عبدالله، نرم افزار صوتی بیان الوحی، تفسیر سورۀ کهف، جلسه 66، بی‌تا.
    9. راوندی، قطب‌الدین سعیدبن‌هبة‌الله الراوندی، قصص الانبیاء، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۴۰۹ق.
    10. رضایی کرمانشاهی، حبیب، کورش مردی از تبار روشنایی، قم: نشر آیینه دانش، 1391ش.
    11. صدوق، ابوجعفر محمد‌بن‌علی‌بن‌بابویه قمی، کمال ‌الدین و تمام‌ النعمة، قم: انتشارات مسجد مقدس جمکران، 1388ش.
    12. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان ‌فی‌ تفسیر القرآن، قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، 1374ش.
    13. طیب اصفهانی، سیدعبدالحسین، اطیب ‌البیان‌ فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات اسلام، چاپ دوم، 1378ش.
    14. عیاشی، محمد‌بن‌مسعود، التفسیر (تفسیر عیاشی)، تهران: مکتبة العلمیة الاسلامیة، 1380ق.
    15. قدیری، سیدمحمدعلی، رساله کارشناسی ارشد (کورش شاه هخامنشی یا ذوالقرنین)، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرکز، 1390ش.
    16. بدره‌ای، فریدون، کورش کبیر در قرآن مجید و عهد عتیق، تهران: انتشارات اساطیر، 1384ش.
    17. الکلینى، محمد‌بن‌یعقوب، الروضة من الکافی (گلستان آل محمّد^)، ترجمه: کمره‏اى، تهران: انتشارات اسلامیه، بی‌تا.
    18. گنابادی، سلطان‌محمد‌بن‌حیدر، البیان السعادة فی مقامات العبادة، بیروت: موسسة الاعلمی للمطبوعات، 1408ق.
    19. مجلسی، محمدباقر، حیاة القلوب، قم: سرور، چاپ سیزدهم، 1392ش.
    20. آملی، حیدر‌بن‌علی، المحیط ‌الاعظم و البحر الخضم فی تأویل ‌الکتاب ‌الله‌ العزیز المحکم، قم: نور علی نور، 1422ق.
    21. معرفت، محمدهادی، التمهید فی علوم القرآن، قم: موسسة التمهید، 1386ش.
    22. مکارم شیرازی، ناصر، الأمثل فی تفسیر کتاب ‌الله‌ المنزل، قم: مدرسه امام علی‌بن‌ابی‌طالب×، 1421ق.
    23. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1371ق.
    24. میرسید، سیدمحمدرضا، نقد دیدگاه ابوالکلام آزاد در معرفی کورش به‌عنوان ذوالقرنین، مجله سراج، دانشگاه علامه طباطبایی، شماره 38، بهار 1399ش.