دریای معارف

مولای متقیان علی (ع) از درون‌مایه‌های نهفته در کلام الهی سخن می‌گوید و در بیانی ژرف می‌فرماید: «قرآن دریایی از معارف است که اعماق آن درک نمی‌شود»؛ این تعبیر روشن می‌کند: قرآن، فرصت بیکران در پیشاروی انسان است تا بی‌دغدغه و با امید، مسائل و نیازهای خود را در هر سطح و در هر عصر و مصری به پیشگاه قرآن عرضه کند و از این کتاب، روشنایی راه به دست آورد. این کتاب، چراغ هدایت انسان و بستۀ جامع، جهت گذر از تیرگی‌های بینشی، گرایشی و رفتاری جوامع است. از این رو، پروندۀ مطالعه، دربارۀ این کتاب، مختومه نشده و هرچه از آغاز نزول قرآن فاصله گرفته و شاهد رشد تفکر و عقلانیت جمعی بشر بوده‌ایم، نه‌تنها احساس نیاز به این متن از تازگی نیفتاده، بلکه تازه‌های فکری و رفتاری بشر و سوالات نوپیدا در تحول، دانش، حکمت و تربیت، پنجره‌های نویی به روی مفسران، دانشمندان و پژوهشگران باز کرده است. مشابه این عمل بهار دل‌انگیز است که با آمدن آن، شاهد تازگی و شادابی و رویش‌های جدید طبیعت هستیم.
 در این شماره مجله قرآن‌پژوهی دریچه‌های نوینی به روی خوانندگان محترم و اندیشه‌ورز باز شده است؛ مقالاتی در حوزۀ علوم قرآن که به موضوع اهمیت و جایگاه قرائت حفص از عاصم پرداخته و این قرائت مشهور جهان اسلام را در بین دیگر قرائت‌ها ترجیح می‌دهد. بحثی از ترتیب نزول سوره‌های قرآن که ذیل مباحث مکی و مدنی در علوم قرآن فرصت عمق‌بخشیدن به مطالعات تخصصی‌تر تفسیر را با توجه به شرائط و قرائن پیش و پس از هجرت را فراهم می‌کند.
 در این شماره به مطالعات درون قرآنی اهتمام شده و با هدف تقویت مبانی مطالعات اجتماعی قرآن‌بنیان، به نقش «غیب‌باوری در نظام مسائل علوم انسانی و اجتماعی» توجه شده است. سعی نگارندۀ مقاله برتبیین روشن‌تر این مبنا و تشریح فاصله مطالعات اجتماعی اسلامی و دینی با مطالعات بی‌تعهد به جهان غیب و باطن عالم بوده است. در این شماره مقاله‌ای مفهوم‌شناسانه تقدیم شده است؛ نگارنده واژه حق و شبکه‌ای از مفاهیم که پروردگار حکیم در قرآن در این واژه اشراب کرده، بررسی می‌کند و تلاش دارد تا تصویر مناسب‌تر و شفاف‌تری از این واژه در قرآن به دست آید. یکی از مقالات که بر پایه مطالعات تنزیلی (ترتیب نزولی) تدوین شده، در قرآن به جستجوی زمینه‌های تعلیم و تربیتی فرهنگ‌شدن پوشش اسلامی در قرآن پرداخته است. در مقاله دیگر در موضوع مدیریت تلاش شده تا با واکاوی مدیریت حضرت موسی (ع) در قرآن، حرکت مرزهای دانش مدیریت را بر پایه ترسسیمی از مدیریت آن پیامبر خدا در اختیار جامعۀ فرهیخته قرار دهد. امید دارد مباحث این شماره در خدمت به گسترش مرزهای دانش و تعمیق تجارب در پژوهش‌های قرآنی مؤثر باشد؛ بمنه و کرمه.